Χρήστος Μπόνης: Δημογραφικό θέμα στο Ξηρόμερο

Μια πρωτοβουλία του Δήμου Ξηρομέρου που αφορά το μεγάλο, ή καλύτερα το τεράστιο θέμα όπως είναι το δημογραφικό στον Δήμο Ξηρομέρου φέρνει στην επιφάνεια ένα πρόβλημα που δεν περιορίζεται μόνο στον Δήμο Ξηρομέρου ούτε ακόμη και στον Νόμο Αιτωλοακαρνανίας αλλά περικλείει όλο τον γεωγραφικό χώρο που λέγεται Ελλάδα.

Παρ' όλα αυτά με αφορμή αυτή την πρωτοβουλία, που προσωπικά θα επιθυμούσα να είχε ξεκινήσει πολύ πριν και ιδιαίτερα πριν δυο περίπου χρόνια (κάπου στην αρχή του 2025) όταν άρχισαν να εμφανίζονται στα ΜΜΕ διάφορες έρευνες που επικέντρωνjhαν το πρόβλημα τόσο στον Δήμο Ξηρομέρου όσο και στον Νομό Αιτωλ/νιας, ας είναι τουλάχιστον (η συγκεκριμένη πρωτοβουλία) μια αρχή η οποία μέσα από τον διάλογο που ελπίζω ότι θα ξεκινήσει και με προϋπόθεση την ώριμη σκέψη όσων καταθέσουν τις απόψεις τους χωρίς απρόκλητα σχόλια και περίεργους υπαινιγμούς, να καταλήξουμε μέσα από τα συμπεράσματα που θα καταλήξουν σε κάποιες προτάσεις που δεν θα μείνουν προτάσεις αλλά με την προβλεπόμενη διαδικασία να κοινοποιηθούν προς όλους τους αρμοδίους που εμπλέκονται με το πανεθνικό αυτό ζήτημα. 

Η συζήτηση για το δημογραφικό γενικά και ειδικά κάνει την εμφάνιση της στον δημόσιο διάλογο θα έλεγα με ένα τρόπο επιτακτικό καθότι όλα τα δεδομένα που εμφανίζονται σταδιακά με την μορφή μιας απειλής για την Ελλάδα δεν είναι παρά μια πραγματικότητα που δύσκολα επιδέχεται παρερμηνείες.

Θέλοντας λοιπόν να συμμετάσχω θα ξεκινήσω την σκέψη μου με το μείζον ζήτημα που το διαπιστώνουμε από την μείωση του μαθητικού πληθυσμού (που είναι και ορατό και πανελλαδικά). Κάθε χρόνο διαβάζουμε ότι η φθίνουσα πορεία είναι μια πραγματικότητα. Σε μια σχετική έρευνα που έχω κρατήσει, αναφέρει τα εξής "Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα στην τετραετία 2021 – 2024 η ΕΛΣΤΑΤ υπολογίζει τη συρρίκνωση του πληθυσμού σε περισσότερα από 10.000 άτομα. Συγκεκριμένα από 197.233 άτομα το 2021, η ΕΛΣΤΑΤ υπολόγισε τον πληθυσμό της Αιτωλοακαρνανίας σε 191.876 το 2022, 189.287 το 2023 και πλέον το 2024 σε 186.707 άτομα. Και για να έχουμε μια τάξη μεγέθους, αυτή η μείωση (κατά 10.526 άτομα) ισοδυναμεί με το «εξαφανίστηκε» από το χάρτη ο Δήμος Ξηρομέρου, που στην απογραφή του 2021 βρέθηκε με πληθυσμό 10.206 κατοίκων".

1. Αυτό σημαίνει ότι το ισοζύγιο γεννήσεων θανάτων καταρρέει. Να αναφέρω κάποια χαρακτηριστικά από έρευνα που έγινε την περίοδο 2025. Στο Αγρίνιο πολλά από τα 12θεσια σχολεία έγιναν 11θεσεια. Παρόμοια εικόνα σε σχολεία στο Μεσολόγγι ενώ στο Θέρμο το Δημοτικό από 12θεσιο σε 7θεσιο. Όπως είχε ανακοινωθεί το σχολικό έτος 2025-2026 το Νηπιαγωγείο Βαρετάδας και το Σαρδηνίων σε μονοθεσία, Δημοτικό Σχολείο Αρχοντοχωρίου από 3/θέσιο σε 2/θέσιο, στον Μύτικα από 4/θέσιο σε 3/θέσιο, στο Ευηνοχώρι από 2θέσιο σε 1/θέσιο και πολλά αλλά ακόμη που για ζήτημα χρόνου τα παραβλέπω.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος, απαιτεί σταθερή εργασία, αξιοπρεπές εισόδημα και πρόσβαση σε κατοικία, Το δημογραφικό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα ή πολιτικές επιδομάτων. Απαιτείται ένα εθνικό σχέδιο με (απαραίτητη ) πολιτική συναίνεση και κυρίως έμφαση στην αποκέντρωση και την περιφερειακή ανάπτυξη. Το δημογραφικό και η βιωσιμότητα της περιφέρειας δεν αντιμετωπίζονται με γενικές διαπιστώσεις, αλλά με συγκεκριμένες πολιτικές: στήριξη της οικογένειας, πρόσβαση στη στέγη, νέες θέσεις εργασίας, ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, σύγχρονες υποδομές και πραγματική ποιότητα ζωής στην ύπαιθρο.

Ο Βουλευτής Αιτωλ/νιας Μίλτος Ζαμπάρας σε ομιλία του στην Βουλή έθεσε τρεις προϋποθέσεις όχι με λύσεις στο μέλλον αλλά άμεσα, ακόμη και σήμερα.

- Κοινωνικές κατοικίες με χαμηλά ενοίκια και πλαφόν στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
- Ουσιαστική στήριξη νέων ζευγαριών και οικογενειών.
- Σχέδιο αναστροφής της πληθυσμιακής συρρίκνωσης με μέτρα ειδικά για την Αιτωλοακαρνανία.

Μέσα λοιπόν από τις γενικές διαπιστώσεις του προβλήματος που όπως προανέφερα είναι γενικότερο φαινόμενο, κοινώς πανελλαδικό, ας επικεντρωθούμε και στο ειδικό πρόβλημα που αφορά τον Δήμο μας,

Πρέπει να είμαστε αρκετά ρεαλιστές για να ελπίζουμε ότι μια ωραία πρωία θα αλλαξει η κατάσταση. Το πρόβλημα στον Δήμο Ξηρομέρου που πιθανόν στην συγκεκριμένη χρονική στιγμή να συμπλέει και με τον Δήμο Θερμού έχει ένα μονοπάτι. Αν η περιφερειακή ανάπτυξη στον Νόμο Αιτωλ/νιας δεν έχει άμεσα αποτελέσματα και κυρίως επενδύσεις χωρίς να απωλέσει τις λιγοστές έως ελάχιστες δραστηριότητες που έχουν απομείνει, πιθανόν να χάσουμε και την ελάχιστη ελπίδα φωτός. 

Ο Δήμος Ξηρομέρου ο οποίος εδώ και χρόνια έχει υποστεί μια τεράστια αποψίλωση σχεδόν όλων των υπηρεσιών Δημοσίου και ιδιωτικού φορέα (Εφορίες, τράπεζες, Λιμεναρχείο), σταδιακά προβλέπετε να εξαφανιστούν και τα επαγγέλματα του πρωτογενούς τομέα, όπως η αλιεία, η κτηνοτροφία, μελισσοκομία, κλπ. Ακόμη και η προσδοκώμενη επένδυση στο Πλατυγιάλι μπορεί μεν να επιφέρει μια ανάκαμψη αλλά δεν αρκεί.!!! Οι μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας που υπάρχουν (με τα οποία αρνητικά τις προσδίδουν κάποιοι) προσφέρει σε 150 με 200 οικογένειες ένα εισόδημα που σε περιόδους κρίσης και της μεγάλης αύξησης της ανεργίας, είναι ένα αρκετά σημαντικό βοήθημα για όλους αυτούς του εργαζόμενους. Οι ιχθυοκαλλιέργειες κρατούν στον Αστακό ένα σημαντικό αριθμό κατοίκων που σε διαφορετική περίπτωση ή θα ήταν μετανάστες, άνεργοι η περιστασιακά εργαζόμενοι σε εποχιακές δουλειές.

Η αντιστροφή μέτρηση για τον Δήμο (μας) μπορεί να ξεκινήσει αν απαιτήσει με σθεναρό τρόπο να κερδίσει μεσώ Ευρωπαϊκών προγραμμάτων μόνιμες επενδύσεις, αν διαμορφώσει προγράμματα και μέσω περιφέρειας ή της αποκεντρωμένης πετύχει όχι κάποια παροδική χρηματοδότηση αλλά μια αρκετά μεγάλη και σε βάθος χρόνου, αν δεν υπάρξει λύση για τα νέα ζευγάρια τόσο στο στεγαστικό όσο και στην οικονομική ανακούφιση για τις γεννήσεις, αν δεν χρηματοδοτηθούν οι οικογένειες με ένα βοήθημα που θα αφορά τις σπουδές των παιδιών τους, τότε μάλλον (πιθανότατα) το πρόβλημα θα γίνει εφιάλτης.!!!! Η ερήμωση θα είναι αναπόφευκτη, με αποτέλεσμα να αφανιστούν ολόκληρες περιοχές. 

Προϋπόθεση όλων αυτών είναι η κεντρική εξουσία να αντιληφθεί (εάν δεν το έχει αντιληφθεί ακόμη) ότι η σταδιακή ερήμωση της περιφέρειας θα επιφέρει τα μέγιστα δεινά για την Ελλάδα. Η αποκέντρωση με την απαραίτητη αναβάθμιση πολλών υπηρεσιών στην επαρχία θα αλλάξει τον ρου της ιστορίας. Ο Δήμος Ξηρομέρου, ο οποίος δυστυχώς πέραν των άλλων υπολείπεται και σε τουρισμό οφείλει να εκπονήσει ένα σχέδιο σε βάθος χρόνου όχι πέραν του ενός έτους στο οποίο θα καταγράφονται τα προβλήματα αλλά παράλληλα θα θέτει και τα αιτήματα. Η αλιεία και κατά δεύτερον η κτηνοτροφία είναι οι παραγωγικές μονάδες που συντηρούν τον πληθυσμό του Δήμου Ξηρομέρου. Τουλάχιστον από εκεί ας γίνει το πρώτο βήμα. 

Ας προσκαλέσει λοιπόν σε μια ευρεία σύσκεψη τα σωματεία τόσο των οργανωμένων φορέων (αλιέων, κτηνοτρόφων οικοδόμων, εμπορικών συλλόγων, τουριστικών και ξενοδοχειακών φορέων) όσο και τις ομοσπονδίες ΟΠΣΥΞ και ΠΑΝΣΥ (να κάνουν κάτι και αυτές) σε ένα ανοιχτό διάλογο να τεθούν τα ζητήματα αλλά και οι προτάσεις όλων αυτών που θα παραβρεθούν διότι ναι μεν κριτική αλλά το να κρίνεις κάποιον απαιτεί ότι έχεις και την δική σου πρόταση. Ίσως μέσα από μια τέτοια επαφή να έχουμε ένα ελπιδοφόρο ξεκίνημα

(από την δημοσίευση Δημήτρης Παπαδάκης – Εφημερίδα Συνείδηση)